با استعفاي "سر منزيس كمپبل" رهبر حزب ليبرال دمكرات سومين تشكل سياسي عمده بريتانيا در روز دوشنبه، اين حزب آماده ورود به دوره جديدي از حيات نوين ‪ ۲۰ساله خود شد.

كمپبل پس از يك دوره چند ماهه تنش و انتقاد درباره عملكرد وي در رهبري حزب ليبرال دمكرات، به علت كهولت سن و ناتواني در انجام وظايف خود، از رهبري سومين حزب سياسي بريتانيا استعفا داد.

وي يكي از محترم‌ترين سياستمداران كنوني بريتانيا مي‌باشد كه در دنياي شايعه، رسوايي و بدنامي شماري از چهره‌هاي سرشناس سياسي اين كشور، در يك دوره ‪ ۲۰ساله توانست احترام عمومي و سلامت اجتماعي خود را در حد بالايي محفوظ نگاه دارد.

كمپبل متولد سال ‪ ۱۹۴۱در گلاسگو اسكاتلند است، در دانشگاه‌هاي گلاسگو و استنفورد آمريكا در رشته حقوق بين‌الملل تحصيل كرده و پيش از ورود به دنياي سياست قهرمان دوهاي سرعتي بريتانيا بود و ضمن سابقه شركت در المپيك ‪ ۱۹۶۴توكيو و كاپيتاني تيم دو و ميداني بريتانيا، سال‌ها نيز ركورد دار دو صد متر كشورش بود.

كمپبل از سال ‪ ۱۹۷۴وارد صحنه سياست شد و پس از ‪ ۱۳سال شكست متوالي در انتخابات سراسري براي راهيابي به مجلس عوام، نهايتا در سال ‪ ۱۹۸۷براي نخستين بار به از سوي حزب ليبرال اسكاتلند عضويت اين مجلس از منطقه فايف در شمال شرق اسكاتلند برگزيده شد.

او تقريبا از ابتداي تاسيس دوره نوين حزب ليبرال دمكرات و در سال ‪۱۹۸۸ به اين حزب پيوست و از همان ابتدا همواره در مقام‌هاي بالاي حزبي از قبيل سخنگوي امور خارجه و امور دفاعي ايفاي نقش كرده است.

در سال ‪ ۲۰۰۳و به هنگام طرح بحث حمله به عراق در پارلمان بريتانيا، كمپبل چه شخصا و چه به تبع مقام حزبي خود به عنوان سخنگوي امور خارجي ليبرال دمكرات‌ها، يكي از شاخص‌ترين سياستمداران فعال مخالف مشاركت كشورش در اشغال نظامي عراق بود و از اين طريق توانست بر شهرت و اعتبار سياسي خود بيفزايد.

پس از بركناري استعفا گونه "چارلز كندي" رهبر پيشين حزب ليبرال دمكرات در هفتم ژانويه ‪ ۲۰۰۶به دليل مصرف بيش از رويه مشروبات الكلي، كمپبل به سمت رهبر موقت حزب برگزيده شد و كمتر از دو ماه بعد نيز در دوم مارس همان سال و در سن ‪  ۶۴سالگي با راي ‪  ۵۷درصد از اعضاء، به رهبري اين حزب رسيد.

اين در حالي بود كه كمپبل يك بار ديگر نيز در سال ‪  ۱۹۹۹و به هنگام استعفاي "پدي اشداون" رهبر سابق و يكي از بنيانگذاران دوره نوين اين حزب از رهبري، نامزد رهبري ليبرال دمكرات‌ها بود ولي تصميم گرفت تا به نفع چارلز كندي جوان كنار رود، تصميمي كه همواره كمپبل از آن با تاسف و پشيماني ياد كرده است.

با اين همه پس از يك دوره ابتلا به بيماري سرطان خون در سال‌هاي ‪ ۲۰۰۲و ‪ ۲۰۰۳و درمان موفق آن، كمپبل توانست با اراده و توان جسمي بيشتري به صحنه سياسي كشورش بازگشته و به آرزوي ديرينه خود يعني رهبري حزب ليبرال دمكرات دست يابد.

در آن هنگام، انتخاب كمپبل به رهبري حزب، نشانگر عزم ليبرال دمكرات ها در تداوم روند نسبتا موفق گذشته انتخاباتي و درس گرفتن از ناكاميهاي دو دهه اخير داخلي خود به شمار مي‌رفت. طرفداران كمپبل به درستي معتقدند كه وي تنها فرد در ميان نامزدهاي موجود است كه قادر به حفظ يكپارچگي حزب در برابر فشارهاي تبليغاتي رقباي كارگر و محافظه‌كار مي‌باشد.

اما با وجود اعتبار و احترام كمپبل، مخالفان وي معتقد بودند كه سن بالا و سابقه بيماري كمپبل مانع از كسب موفقيت وي و تداوم روند رو به رشد اين حزب خواهد شد، ولي خود وي تاكيد داشت كه از نظر سلامتي هيچ مشكلي ندارد و سن نسبتا بالا نيز مشكلي نيست.

كمپبل يك بار گفته بود: اگر سناتور "جان مك كين" آمريكايي در ‪ ۶۹سالگي هنوز به رياست جمهوري كشورش فكر مي‌كند، من هم مي‌توانم اميدوار باشم كه در ‪ ۷۲سالگي (زمان تقريبي انتخابات دو دور بعدي سراسري بريتانيا) نخست وزير كشورم شوم.

از ابتداي انتخاب كمپبل برخي چنين گمان مي‌كنند كه وي مي‌خواهد نقشي را مانند "مايكل هاوارد" در حزب محافظه‌كار ايفا كند. هاوارد در شرايط سختي رهبري محافظه‌كاران را از "ايان دانكن اسميت" تحويل گرفت تا صرفا اين حزب را تا دور بعدي انتخابات اداره و بازسازي كند.

وي پس از يك دوره توفيق نسبي جاي خود را به "ديويد كامرون" جوان داد.

اين عده انتظار داشتند با توجه به اين نكته كه در انتخابات بعدي سراسري بريتانيا كمپبل حدود ‪ ۷۰ساله خواهد بود، وي مي‌خواهد با رسيدن به جايگاه دومين حزب سياسي بريتانيا يا نزديكتر شدن به اين هدف، جاي خود را به يك رهبر نوخاسته و محبوب دهد تا بقيه راه براي رسيدن به آرزوي ديرينه پيروزي كامل در انتخابات را او بپيمايد.

كمپبل اگرچه خود در سنين بالا به رهبري حزب ليبرال دمكرات برگزيده شد، ولي در مدت نسبتا كوتاهي كه در راس هرم قدرت اجرايي و تصميم‌گيري اين حزب قرار داشت، با تكيه بر سابقه و روحيه ورزشكاري خود جوانان و جوانگرايي را از ياد نبرد.

او جايگاه شماري از سياستمداران جوان و تازه نفس حزب خود را ارتقا داد و آن‌ها را به جاي افراد سالخورده و كهنه كار نشاند. از جمله اين گزينش ها مي‌توان به انتخاب "نيك كلگ" ‪ ۴۰ساله به مسووليت سخنگوي امور داخلي حزب و "جو سوييندون" ‪ ۲۶ساله به سمت وزير سخنگوي امور اسكاتلند در پارلمان اشاره كرد.

اما پس از يك دوره بهبودي، از چند ماه قبل با شدت گرفتن دوباره بيماري و ضعف كمپبل، مخالفت‌ها با ادامه رهبري وي بالا گرفت و به تدريج اين مخالفت‌ها با اعلام نتايج چند نظرسنجي و كاهش درصد محبوبيت حزب ليبرال دمكرات شدت گرفت.

بر اساس اين نظرسنجي‌ها، اكثر كساني كه در ماه‌هاي اخير از حزب ليبرال دمكرات رويگردان شده بودند، عدم تحرك حزبي ناشي از داشتن رهبري بيمار و فاقد جاه طلبي سياسي براي كسب قدرت را دليل نااميدي خود از اين حزب اعلام كرده بودند.

كمپبل پس از اعلام استعفايش صريحا از ناراحتي و آزردگي از اين اقدام سخن گفت و اعلام كرد كه دوست داشت حزب خود را تا انتخابات سراسري بعدي رهبري كند.

اين اظهارات به وضوح نشان داد كه استعفاي كمپبل نه به خواست خود وي بلكه بر اثر فشار اعضا و هيات رهبري صورت گرفته است.

پيش از استعفاي كمپبل، به نظر مي‌رسيد كه پس از يك دوره بازسازي تقريبا ‪ ۲۰ماهه توسط نيرويي قديمي و كهنه كار، شرايط براي كناره‌گيري كمپبل و انتخاب يك رهبر جوان و پرانگيزه براي هماوردي با "ديويد كامرون" رهبر جوان و جوياي نام حزب محافظه كار و "گوردون براون" نخست وزير جديد و رهبر حزب كارگر آماده شده است.

ماه گذشته در خلال همايش سالانه ليبرال دمكرات‌ها كمپبل بر آمادگي جسماني خود و در نتيجه ادامه رهبري حزب تاكيد كرده بود.

در آن هنگام كمپبل و حاميانش به شدت اميدوار بودند كه با برگزاري انتخابات سراسري زود هنگام به دستور براون، شرايط براي يك پيروزي نسبي ديگر و كناره‌گيري محترمانه ولي با اقتدار كمپبل از رهبري حزب ليبرال دمكرات مهيا شود.

ولي با خلاف از آب در آمدن گمانه زني‌ها درباره انتخابات زودرس بار ديگر حملات بر كارآيي كمپبل و توانايي واقعي وي براي ادامه رهبري حزب تا دو يا سه سال ديگر و زمان برگزاري احتمالي انتخابات سراسري بعدي بالا گرفت.

نه تنها سياستمداران عضو حزب ليبرال دمكرات بلكه بسياري از ناظران سياسي و رسانه‌هاي جمعي در بريتانيا كناره‌گيري كمپبل از رهبري اين حزب را با توجه به شخصيت وي، حادثه‌اي غم انگيز ولي براي موفقيت آينده اين حزب ضروري دانستند.

ليبرال دمكرات تنها حزب در ربع قرن گذشته در تاريخ بريتانيا است كه در سال‌هاي اخير مرتبا در انتخابات سراسري مختلف بر تعداد كرسي‌هاي خود افزوده است.

اين حزب از بدو تاسيس خود در سال ‪ ۱۹۸۷كه از لا به لاي خاكستر حزب قديمي و منحل شده ليبرال پديد آمد، در چهار انتخابات سراسري شركت كرده و به ترتيب اين نتايج را كسب كرده است: انتخابات سال 1992: بیست کرسی، سال 1997: چهل و شش کرسی، سال 1997: چهل و شش کرسی، سال 2001: پنجاه و دو کرسی و سال 2005: شصت و دو کرسی.

 نتايج نظرسنجي‌هاي اخير نشان مي‌دهد كه اين حزب فعلا در شرايط مناسبي براي تكرار موفقيت‌هاي تدريجي ولي مداوم خود قرار نداشته و اكنون بختي براي رسيدن به آرزوي ميان مدت خود براي كسب عنوان دومين حزب بزرگ بريتانيا را ندارد.

ليبرال دمكرات‌ها اميدوارند تا در مدت زمان باقي مانده تا انتخابات سراسري بعدي كه در سال ‪ ۲۰۰۹يا ‪ ۲۰۱۰ميلادي برگزار خواهد شد بتوانند با يك باز پروري، تزريق روحيه جوانگرايي و مقابله با شعارهاي تبليغاتي دو حزب رقيب، روند موفقيت‌هاي خود را ادامه دهند.

به دنبال اعلام استعفاي كمپبل، "وينست كيبل" يكي از دو فرد شاخص حزب در كنار "سايمون هيوز" به رهبري موقت حزب برگزيده شده است. كيبل يكي از بالاترين بخت‌ها براي جانشيني كمپبل به عنوان رهبر دايمي ليبرال دمكرات ها محسوب مي‌شود.

بلافاصله پس از كناره‌گيري كمپبل، گمانه زني براي انتخاب رهبر بعدي آغاز شده است. انتخاب رهبر جديد قرار است طي يك روند دو ماهه صورت گيرد و نامزدهاي اين سمت تا پايان ماه اكتبر (‪ ۸آبان) وقت دارند تا آمادگي خود را براي كسب اين سمت اعلام كنند.

بر اساس برنامه اعلام شده، تا چهارشنبه ‪ ۲۱نوامبر (‪ ۳۰آبان) اوراق تعرفه براي اعضاي حزب ليبرال دمكرات ارسال خواهد شد و آنان حق دارند تا شنبه ‪۱۵ دسامبر (‪ ۲۴آذر) آراي خود را براي انتخاب رهبر جديد از طريق پست يا رايانامه (ايميل) ارسال كنند.

نهايتا در روز دوشنبه ‪ ۱۷دسامبر (‪ ۲۶آذر) فرد داراي اكثريت آرا و نام رهبر جديد حزب ليبرال دمكرات رسما اعلام خواهد شد.

در حال حاضر معلوم نيست چه كساني نامزد رهبري ليبرال دمكرات‌ها خواهد شد، ولي تاكنون از اين افراد به عنوان نامزدهاي اصلي اين رقابت ياد شده است:

"سوزان كريمر": ‪ ۵۷ساله، سخنگوي امور ترابري و نامزد سابق كسب مقام شهرداري لندن.

"كريس هيون": ‪ ۵۳ساله، اقتصاد دان و سخنگوي امور محيط زيست. در زمان انتخاب كمپبل دومين رقيب اصلي وي بود و هم اكنون جدي‌ترين نامزد رهبري ليبرال دمكرات‌ها محسوب مي‌شود.

چارلز كندي: ‪ ۴۷ساله، رهبر پيشين حزب. پس از رهايي از بند اعتياد به الكل، بار ديگر ممكن است خود را آماده رهبري حزب كند.

"ادوارد ديوي": ‪ ۴۱ساله، معاون سابق رهبر و رييس امور اجرايي حزب.

"نيك كلگ": ‪ ۴۰ساله سخنگوي امور كشور، چهره‌اي با انرژي و توانمند، ولي با سابقه بسيار كم دو ساله پارلماني.

از هم اكنون "سايمون هيوز" ‪ ۵۶ ساله سرسخت‌ترين رقيب كمپبل در انتخابات قبلي رهبري و رييس كنوني تشكيلات حزب و وينسنت كيبل: ‪ ۶۴ساله، رهبر موقت كنوني، سخنگوي امور دارايي حزب و اقتصاد دان ارشد سابق شركت شل. اعلام كرده اند كه در اين انتخابات شركت نخواهند كرد.

نگاهي به نام‌هاي مطرح شده براي رهبري حزب ليبرال دمكرات نشان مي‌دهد كه اين حزب مصمم است با دست زدن به يك جوانگرايي و خانه تكاني و با ارايه و اجراي يك برنامه ميان مدت دو تا سه ساله، خود را آماده حضور در انتخابات سراسري بعدي، افزايش كرسي‌هاي انتخاباتي و رسيدن به آرزوي ديرينه كسب عنوان دومين حزب بزرگ بريتانيا كند.

براي بسياري از شهروندان بريتانيا كه مبارزات انتخاباتي و رقابت‌هاي حزبي را راهگشاي مشكلات كشورشان مي‌دانند، حزب ليبرال دمكرات گريزگاهي از سياست‌هاي دولت حاكم كارگري و اپوزيسيون راست محافظه‌كار است.

شماري از طرفداران سنتي سابق حزب كارگر كه از يك سو نسبت به سياست‌هاي جنجالي و تجديد نظرطلبانه حكومت سابق "توني بلر" و دولت كنوني براون آزرده‌اند و از سوي ديگر نمي‌خواهند از چاله حزب كارگر به چاه محافظه‌كاران بيفتند، حزب ليبرال دمكرات نوعي راه سوم و بهترين گزينه موجود محسوب مي‌شود.

از نظر سپري شدن عمر رهبران سنتي، استعفاي كمپبل را مي‌توان پاياني بر آغاز دوره تاسيس و بازسازي حزب ليبرال دمكرات ناميد.

با اين همه از منظري ديگر شايد بتوان دوران جديد پس از كمپبل را آغازي براي پايان دوره حاشيه نشيني اين حزب و ارتقاء به مقام حزب سايه و اپوزيسيون اصلي دولت حاكم بريتانيا تلقي كرد.