روز ششم فوریه پنجاهمین سالگرد سانحه سقوط هواپیمای حامل بازیکنان و همراهان تیم فوتبال منچستر یونایتد در فرودگاه مونیخ است. به عقیده بسیاری از مورخان، این حادثه مرگبار، تلخ ترین واقعه در تاریخ معاصر ورزش بریتانیا محسوب می شود.

روز پنجشنبه ششم فوریه سال 1956، پرواز شماره 609 هواپیمای شرکت "بریتیش یوروپین ایرویز" حامل 44 تن از بازیکنان و همراهان تیم فوتبال منچستر یونایتد انگلیس در سومین تلاش خود برای پرواز از فرودگاه پوشیده از برف و گل و لای شهر مونیخ آلمان غربی سقوط کرد. این حادثه منجر به کشته شدن 23 تن از سرنشینان هواپیما شامل شماری از بهترین فوتبالیست های تاریخ انگلیس شد.

کشته شدگان این حادثه از بین بازیکنان تیم عبارت بودند از: "جف بنت" 25 ساله دفاع چپ ذخیره تیم، "راجر بیرن" دفاع وسط 28 ساله، ملی پوش و کاپیتان تیم، "ادی کولمن" هافبک راست 21 ساله جوانترین عضو تیم، "مارک جونز" 24 ساله دفاع میانی، "دیوید پگ"، 22 ساله هافبک دفاعی راست که تازه به تیم ملی انگلیس دعوت شده بود، "تامی تیلور" مهاجم ملی پوش 26 ساله ، لیام ویلام" هافبک وسط 22 ساله ملی پوش تیم ملی ایرلند جنوبی و "دانکن ادواردز" مهاجم ملی پوش 21 ساله (15 روز بعد در بیمارستان بر اثر شدت جراحات وارده درگذشت).

دیگر کشته شدگان این حادثه مرگبار، شامل یک دبیر باشگاه، یک کمک مربی تیم، یک تمرین دهنده، یک کمک خلبان (سه هفته بعد بر اثر شدت جراحات درگذشت)، یک میهماندار و یک نماینده شرکت مسافرتی، یک هوادار و دوست صمیمی سرمربی و هفت روزنامه نگار از نشریات و روزنامه های منچستر ایوینینگ کرونیکل، منچستر گاردین، دیلی هرالد، منچستر ایوینینگ نیوز، دیلی میرر، دیلی اکسپرس، دیلی میل، نیوز آو د ورلد بودند.

بازیکنان تیمی که دچار این سانحه هوایی شد به دلیل محبوبیت عمومی و دوست داشتنی بودنشان در بین مردم و رسانه ها و به نام "مت باسبی" سرمربی موفق منچستر یونایتد در آن سال ها، به نام "دردانه های باسبی" در تاریخ مشهور شدند.

باشگاه منچستر یونایتد برای بازگشت از دیدار موفق خود در برابر ستاره سرخ بلگراد در یوگسلاوی هواپیمایی را به طور دربست اجاره کرده بود.

دیدار ستاره سرخ و منچستر یونایتد سه بر سه تمام شد و منچستر یونایتد در مجموع پنج بر چهار به پیروزی رسید و به دور بعد صعود کرد.

پس از سوخت گیری هواپیما در مونیخ به دلیل مشکل فنی و ناتوانی خلبان در پرواز کامل در سومین تلاش، در ساعت سه و چهار دقیقه بعد از ظهر روز ششم فوریه دچار سانحه شد و به نرده های کناره باند و یک واحد مسکونی خالی اصابت کرد.

در این حادثه هفت بازیکن و پانزده همراه منچستر یونایتد در جا کشته شدند و "دانکن ادواردز" دیگر بازیکن این تیم پس از 15 روز نبرد با مرگ در روز 21 فوریه جان خود را از دست داد. برخی از کارشناسان فوتبال بریتانیا، از ادواردز که به هنگام مرگ 21 سال سن داشت به عنوان مستعدترین بازیکن تاریخ فوتبال انگلیس یاد می کنند.

بابی چارلتون فوتبالیست افسانه ای، پس از آن که تیم ملی انگلیس با شکست دادن آلمان غربی فاتح جام جهانی 1966 لندن شد در میان شادی های ملی به تلخی با یادآوری بهترین دوست از دست رفته خود گفته بود: دانکن ادواردز جوان الگو و قهرمان من بود. او می توانست امروز در 29 سالگی کاپیتان این تیم فاتح جام جهانی باشد.

سوای کشته شدگان، چندین نفر نیز بر اثر این سانحه به شدت زخمی شدند که از میان آنان مت باسبی سرمربی تیم مدت به مدت دو ماه در بیمارستان بستری شد و چند بار نیز مورد عمل جراحی قرار گرفت. دو بازیکن تیم به نام های "جانی بری" و "جکی بلنچفلاور" آن چنان مصدوم شدند که هرگز نتوانستند به صحنه فوتبال حرفه ای بازگردند.

در این حادثه 9 بازیکن و 10 همراه از جمله مت باسبی و "جیمز تاین" خلبان هواپیما با وجود جراحات فراوان زنده ماندند.

بازیکنان زنده مانده منچستر یوایتد در حادثه مونیخ عبارت بودند از: جانی بری، جکی بلنچفلاور، دنیس وایولت، ری وود، بابی چارلتون، بیل فوکس، هری گرگ، کنی مورگانز و آلبرت اسکانلون.

این حادثه تیم منچستر یونایتد را تا آستانه انحلال کامل پیش برد و درایت مت باسبی و مدیریت بحران سران باشگاه موجب شد تا با یک رکود نسبتا کوتاه، با بازپروری ستارگان بازمانده از سانحه مونیخ از قبیل "بابی چارلتون" و ارایه نسل جدیدی از ستارگان جوان از قبیل "جورج بست" و "دنیس لاو" توانست پس از یک دهه به فتح جام های داخلی و اروپایی از جمله با پیروزی در برابر بنفیکا، به قهرمانی در جام باشگاه های اروپا دست بیابد.

باسبی با یک وقفه یک سال و نیمه در فاصله ژوئن 1969 تا دسامبر 1970، از اول فوریه 1945 تا 28 دسامبر 1970 سرمربی منچستر یونایتد بود.

سرمربی منچستر یونایتد در این مدت موفق شد تا پنج بار تیمش را به قهرمانی جام باشگاه های انگلیس، هفت بار نایب قهرمانی این رقابت ها، دو بار قهرمان جام حذفی، دو بار نایب قهرمان این جام، پنج بار قهرمان سوپر جام باشگاه های انگلیس، یک بار قهرمان جام باشگاه های اروپا و یک بار قهرمان جام بین قاره ای (هر دو در سال 1968) رساند.

ماجرای مونیخ یک بار دیگر حدود 13 سال پس از پایان جنگ جهانی دوم، موجب بالا گرفتن احساسات ضدالمانی در بین مردم بریتانیا شد.

حادثه مرگبار مونیخ در طول نیم قرن اخیر الهام بخش شماری از هنرمندان در خلق آثار مختلفی شده است.

"لین متیوز" خواننده انگلیسی موسیقی سبک های پاپ و محلی با خواندن ترانه ای با عنوان "دردانه های باسبی /Busby Babes " نه تنها یادآور درگذشتگان حادثه مونیخ شد، بلکه برای همیشه این عبارت را به عنوان نماد اختصاری ورزشکاران کشته شده منچستر یونایتد در مونیخ ثبت کرد.

اعضای گروه موسیقی "اسپینرز" در سال 1962 نخستین کسانی بودند که با سرودن و خواندن ترانه "گل های منچستر" به یادکرد این حادثه پرداختند.

موریسی خوانند متولد منچستر در سال 2004 ترانه "سانحه هوایی مونیخ 1958" را در آلبوم "خون ایرلندی، قلب انگلیسی" ارایه کرد.

سال گذشته نیز گروه موسیقی انگلیسی "فیوچرهدز" با ترانه ای با عنوان "اخبار و قدردانی" یاد کشته شدگان حادثه مونیخ را گرامی داشتند.

در سال 1998 شبکه تلویزیونی "آی.تی.وی" در چهلمین سالگرد حادثه مونیخ مستند سه قسمتی را با عنوان "مونیخ: پایان یک رویا" تولید و پخش کرد.

در بهرام (بری) نویدی سینماگر 47 ساله ایرانی تبار مقیم لندن نیز از یکی دو سال قبل در حال نگارش فیلم نامه ای درباره حادثه 1958 مونیخ برای تبدیل شدن به یک فیلم سینمایی در یکی از کمپانی های بزرگ هالیوودی است.

در سال 2006 شبکه تلویزیونی "بی.بی.سی" یک سریال مستند/داستانی با عنوان "بازماندگان فجایع" ساخت که یکی از قسمت های آن به بررسی حادثه مونیخ و تبعات آن از زبان بازماندگان آن و وابستگانشان اختصاص داشت.

در پنجاهمین سالگرد حادثه مونیخ مراسم مختلفی در منچستر، لندن و مونیخ برپا شده است. مراسم رسمی یدبود مذهبی سالگرد این حادثه در ورزشگاه اولدترافورد با حضور اعضای کنونی و گذشته تیم، از جمله سر الکس فرگوسن سرمربی کنونی تیم و نزدیک به 70 هزار نفر برگزار شد و "گوردون براون" نخست وزیر بریتانیا نیز پیام اختصاصی برای آن ارسال کرد.

براون در پیام خود گفت: من هم مانند بسیاری به عنوان یک پسر جوان از شنیدن تراژدی باورنکردنی مونیخ شوکه شدم."

علاوه بر شبکه های سراسری رادیویی، تلویزیونی و اینترنتی، شبکه اختصاصی تلویزیونی کابلی "ام.یو.تی.وی" متعلق به باشگاه منچستر یونایتد نیز از هفته ها قبل برنامه های متعددی را در این باره پخش کرده است. اغلب شبکه های تلویزیونی نیز مراسم یادبود اختصاصی روز چهارشنبه در اولدترافورد را مستقیما پخش کردند.

در سال های اخیر حادثه فرودگاه مونیخ از جهات بسیاری دستمایه تحقیقات پژوهشگران ورزش و جامعه شناسان واقع شده است. تیمی که دچار حادثه شد از نخستین مواردی بود که موجب بروز احساسات ملی و بالا گرفتن غرور جوانان به خاطر یک تیم ورزشی به خصوص فوتبال بود. این احساسات هم نسبت به کل تیم بود و هم نسبت به تک تک بازیکنان تیم به عنوان چهره های برگزیده جامعه و مدل های برتر و موفق اجتماعی برای جوانان مطرح بودند.

حادثه مونیخ اگرچه ضربه مهلکی به منچستر یونایتد  وارد کرد، ولی فوتبال حرفه ای باشگاهی را نه تنها در انگلیس، بلکه در سراسر جهان در ابعادی گسترده تر به قلب و ذهن میلیون ها هوادار این ورزش وارد کرد.

از زمان این حادثه بود که هواداران فوتبال ضمن ابراز همدردی برای قربانیان و خانواده هایشان در خوشی بازیکنان محبوب خود (به عنوان نمونه تحقق یافته آرزوهای عملی نشده خود) خندیدند و در غم آنان با آنان گریستند.

با گذشت نیم قرن از حادثه مونیخ، فوتبال از صرفا یک "بازی زیبا" و ورزش پرطرفدار به صنعت و بازاری پر سود و سرشار از زرق و برق و تبلیغات تبدیل شده، ولی اصرار بر گرامی داشت تراژدی مونیخ توسط صاحبان منچستر یونایتد و هواداران آن نشانگر آن است که روح معنویت و احساسات بی شائبه و خالص، همچنان برای زنده نگاه داشتن جایگاه ویژه این ورزش در بین هواداران در بحبوحه مادی گری و قهرمانی محوری حاکم بر آن لازم است.